Nederland heeft duizenden dorpjes en kleine stadjes. Een aantal hiervan horen bij de mooiste historische steden van Nederland die toeristen graag opzoeken. En waar je als Nederlander eigenlijk geweest moet zijn. Heb jij ze alle 8 gezien?

Giethoorn | Willemstad | Oudewater | Thorn

Orvelte | Spakenburg | Naarden | Doesburg

1. Giethoorn in Overrijsel: het Venetië van het Noorden

Blauwe lucht boven Giethoorn

In Giethoorn is het belangrijkste vervoermiddel niet de fiets, de bus of de auto, maar de boot! Het dorp is door middel van grachten en bruggen verbonden. Vroeger werden deze wateren gebruikt om turf te vervoeren en stonden de huizen dus op eilandjes die alleen via een brug te bereiken waren. Tegenwoordig is er slechts één enkel wandelpad voor de mensen die niet zo van water houden, maar de rest dobbert op het water.

Mensen die liever zelf het roer in handen nemen kunnen een sloep, fluisterboot, kano of een traditionele Gieterse Punter huren. Varend door een zee van groen, passeer je achtertuinen van de mooiste villa’s en is de schoonheid van dit fotogenieke dorp niet te ontkennen. 

  • Ontstaan: in 1291.
  • Historische waarde: alleen volledig toegankelijk per boot.
  • Activiteiten: varen.
  • Aantal huidige inwoners: 2600.
  • Trivia: heeft een eigen ‘straat’ in de internationale editie van Monopoly.

2. Oudewater in Utrecht: eerlijk weegproces voor heksen

Herenhuizen in OudewaterOudewater is een stad gelegen in de provincie Utrecht en heeft een prachtig en beschermd stadsgezicht. Al vanaf de 16e eeuw worden mensen hier gewogen om te zien of ze een heks zijn. Keizer Karel V gaf het als enige plaats in Europa het voorrecht voor een eerlijk weegproces. Ondanks dat er nu geen levens meer van afhangen, houdt Museum de Heksenwaag de weging in stand, zodat de traditie niet verloren gaat.

In de 16e en 17e eeuw was Oudewater een belangrijke producent van touw. Werklieden maakten dit door gedroogde hennepvezels met een gele kleur om hun buik te wikkelen. Om die reden worden de inwoners tot op heden ‘Geelbuiken’ genoemd.

  • Ontstaan: rond 1100.
  • Historische waarde: eerlijk weegproces voor heksen en belangrijke touwproducent.
  • Activiteiten: Museum de Heksenwaag en Touwmuseum.
  • Aantal huidige inwoners: 10.000.
  • Trivia: niemand is er ooit als heks veroordeeld.

3. Thorn in Limburg: het witte stadje

Het witte stadje ThornHet Limburgse Thorn staat ook wel bekend als ‘het witte stadje’, door zijn kenmerkende witte huizen en rijke geschiedenis. In 1794, de tijd van Napoleon, voerden de Fransen een belasting in op basis van de omvang van de ramen. Hoe groter de ramen, hoe meer belasting, en dus metselde de arme bevolking, wonend in de huizen die achtergelaten waren door de gevluchte adelvrouwen, hun ramen dicht. Om de bouwsporen, de littekens van de armoede, te verbergen werden de huizen witgekalkt. Dit mooie, witte stadsgezicht is sinds 1973 rijksbeschermd.

De Sint-Michaëlskerk is één van de belangrijkste bezienswaardigheden van Thorn. Het is een gotische kruisbasiliek die is gebouwd op het restant van het westwerk van een oudere romaanse kerk. Delen van de deze parochiekerk zijn zelfs afkomstig uit de 14e eeuw.

  • Ontstaan: rond 990.
  • Historische waarde: witte huizen.
  • Activiteiten: witte huizen en Sint-Michaëlskerk.
  • Aantal huidige inwoners: 2400.
  • Trivia: had een eigen rechtspraak en sloeg een eigen munt.

4. Orvelte in Drenthe: herleef oude tijden

Museumdorp OrvelteDe volgende op ons lijstje heeft een iets meer educatief karakter, maar dat maakt hem niet minder mooi. Want op het eerste gezicht lijkt dit een gewoon Drents dorp, maar schijn bedriegt. Orvelte noemt zichzelf namelijk een museumdorp die je de mogelijkheid biedt om even alle technologie achter je te laten, en een stapje terug in de tijd kunt doen.

Je kunt er zien hoe mensen toentertijd leefden op het platteland en leren over het maken van klompen en kaas of een kijkje nemen bij een glasblazen of smederij. Ook worden er vaak bijzondere evenementen, themadagen, markten, theatervoorstellingen en dorpstours georganiseerd. Een actief en levend dorp, met een bovendien een prachtig aangezicht. Dus trek je klomp’n an en goan! 

  • Ontstaan: tussen de 11e en 13e eeuw.
  • Historische waarde: te zien hoe men er vroeger leefde en werkte.
  • Activiteiten: klompenmakerij, houtzagerij en galerieën.
  • Aantal huidige inwoners: 82.
  • Trivia: er zijn restanten van een mammoet gevonden.

5. Spakenburg in Utrecht: klederdracht in dorpsbeeld

Haven in SpakenburgSpakenburg staat bij velen bekend als dorp van de visserij, klederdracht en hun voetbalclub SV Spakenburg. En ondanks dat door nieuwbouwwijken de twee dorpen Bunschoten en Spakenburg inmiddels aan elkaar gegroeid zijn, heeft Spakenburg van origine een heel ander karakter dan Bunschoten. In het centrum van het voormalige vissersdorp liggen nog steeds vele schepen in de haven te wachten op een tocht wat een mooi gezicht is om te zien. Er wordt veel waarde gehecht aan tradities als vis roken, netten breien en natuurlijk de eerdergenoemde klederdracht. Ook leeft religie erg in het dorp en is het percentage kerkbezoekers hoog. Eet dus een heerlijk gerookt visje op het terras en geniet van de rust die het dorp met zich mee brengt.

Traditionele kleding en oude gebruiken zijn te zien in het lokale museum van Spakenburg, maar in 2015 zijn er zo’n 175 vrouwen die dagelijks gekleed in klederdracht de straat op gaan. Het kenmerkt zich door een sterke brede doek met gekleurde bloemetjes over de schouders. Deze vrouwendracht blijft voorlopig nog bestaan, maar volgens onderzoek zal dit in 2027 uit het kenmerkende dorpsbeeld zijn verdwenen.

  • Ontstaan: in de 15e eeuw.
  • Historische waarde: klein deel van inwoners loopt in klederdracht.
  • Activiteiten: Klederdracht- en Visserijmuseum.
  • Aantal huidige inwoners: 20.000.
  • Trivia: heeft een eigen dialect genaamd ‘Spakenburgs’.

6. Naarden in Noord-Holland: vestingstad met dubbele omwalling en grachtengordel

Luchtfoto NaardenNaarden is één van de best bewaarde vestingsteden van Europa en kenmerkt zich door de dubbele omwalling en dubbele grachtengordel. De geschiedenis van de Gooise stad en de vesting is te zien in het Vestingmuseum. Het is gelegen in en op bastion Turfpoort, één van de zes bastions, een uitbouw van de hoofdverdedigingswal.

Adrenalinejunks zullen blij zijn om te horen dat je in het museum, naast het bekijken van de vestinggeschiedenis, ook het afschieten van een echt kanon kunt bijwonen. Over de verdedigingswallen kunnen mooie wandeltochten gemaakt worden maar ook de waterliefhebbers kunnen de vesting ontdekken met een boottocht. Wanneer je na deze tochten nog meer wilt wandelen, kun je de stad prima als uitvalsbasis gebruiken voor wandelingen door het natuurreservaat Naardermeer.

  • Ontstaan: in 1350.
  • Historische waarde: vestingstad met dubbele omwalling en grachtengordel.
  • Activiteiten: Vestingmuseum, Vestingvaart en Naardermeer.
  • Aantal huidige inwoners: 17.000.
  • Trivia: naam was eerst ‘Naruthi’.

7. Doesburg in Gelderland: oudste horecagelegenheid van Nederland

De Waag in DoesburgEen biertje drinken in de oudste horecagelegenheid van Nederland? Dat kan in Doesburg! De Waag heeft niet alleen een erg mooie buitenkant en historische waarde, maar ook verschillende soorten speciaalbier. Verder bevindt zich in het historisch centrum het Gildehof, de daarbij gelegen Mosterdfabriek en het stadhuis, die ook het bezoeken waard zijn. Maar ook een gewone wandeling door de binnenstad van de ooit belangrijke vestingstad zal zijn schoonheid al doen onthullen.

In de zomer worden er veel evenementen georganiseerd zoals het straatfestival Doesburg Binnenste Buiten, Hanzefeesten en Sint-Maartensmaaltijd. De twee laatstgenoemde evenementen worden met elkaar gecombineerd, waarbij de stad wordt omgetoverd in een middeleeuws tafereel.

  • Ontstaan: tussen 1053 en 1071.
  • Historische waarde: naast vestingstad ook hanzestad met oudste horecagelegenheid van Nederland.
  • Activiteiten: Waag, Gildehof en Mosterfabriek.
  • Aantal huidige inwoners: 11.300.
  • Trivia: ligt als ‘drielandenpunt’ centraal op de rand van de Achterhoek, de Veluwe en de Liemers.

8. Willemstad in Noord-Brabant: vestingstad met zevenpuntige stervormLuchtfoto Willemstad

Nee nee, je hoeft voor deze stad niet naar Curaçao. De kleine vestingstad Willemstad is te vinden in Noord-Brabant aan de oevers van het Volkerak en het Hollands Diep. Het is vernoemd naar onze eigen Willem van Oranje. Zijn zoon prins Maurits heeft de vestingstad in 1585 stadsrechten verleend. Daarnaast heeft hij opdracht gegeven de vesting uit te breiden naar een zevenpuntige stervorm.

Het heeft een grote haven met 240 ligplaatsen van waaruit in de zomer boottochten gemaakt kunnen worden naar Zeeland of de Noordzee. Maar voordat je wegvaart, is het zeker de moeite waard om dit pittoreske stadje beter te ontdekken. In de oude binnenstad staan genoeg bezienswaardigheden om je een dagje bezig te houden en of bezig gehouden te worden door een gids die stadswandelingen organiseert.

  • Ontstaan: in 1583.
  • Historische waarde: vestingstad met betrokkenheid van prins Maurits.
  • Activiteiten: Vestingwerken en het Mauritshuis Museum.
  • Aantal huidige inwoners: 3000.
  • Trivia: prins Maurits heeft de stad naar zijn vader Willem van Oranje vernoemd.

Word lid van onze community

Wil je praktische insider tips voor steden in Europa delen en ontvangen? Word dan nu lid van onze community van locals op Facebook!

Omio community The Locals