Treinen zijn een enorm populair vervoersmiddel in België: het land beschikt namelijk over een van de dichtste spoorwegnetwerken van de wereld en de NMBS vervoert jaarlijks ongeveer 230 miljoen passagiers. Hoewel treinreizen een betrouwbaar vervoersmiddel zijn, en we ze niet meer uit ons dagelijks leven kunnen wegdenken, worden we toch vaak geconfronteerd met vertragingen, annuleringen en stakingen, die onze treinreizen aardig kunnen verstoren. In deze situaties kan het vaak helpen om te weten wat de beste manier is om ermee om te gaan, en om je rechten als passagier te kennen. Neem daarin een kijkje in onze handige gids, zodat je zeker niet verloren op het perron achterblijft.

Voor je vertrekt | Vertragingen | Stakingen in België | Internationale treinen | Handige hulpmiddelen

Voor je vertrekt

Ten eerste is het belangrijk op de hoogte te zijn van het nieuws en de evenementen voor je vertrekt. Check in de krant of op de website van de vervoerder of er stakingen gepland zijn, en blijf op de hoogte van eventuele vertragingen of verdere evoluties. Ook de Twitteraccounts van de vervoerders kunnen je vaak actuele updates geven over het huidige treinverkeer.

Vertragingen

Treinvertragingen, annuleringen en stakingen Omio

Flickr: Nana B Agyei

Wanneer je trein vertraagd is, gelden er bij de NMBS bepaalde regels. In eerste instantie wordt er een onderscheid gemaakt tussen occasionele langdurige vertragingen en herhaaldelijke vertragingen. Men spreekt van een occasionele langdurige vertraging wanneer er een vertraging van minstens 60 minuten is. In dit geval wordt de waarde van een enkele reis 100% vergoed. Herhaaldelijke vertragingen komen voor wanneer men in een periode van 6 maanden meermaals met vertragingen geconfronteerd werd. Minimum 20 vertragingen van minstens 15 minuten geven recht op een vergoeding van 25% van het oorspronkelijke ticket per vertraging. Minimum 10 vertragingen van minstens 30 minuten vergoeden 50% van de waarde van een enkele reis per vertraging. Er zijn natuurlijk wel nog enkele regels aan verbonden; in sommige gevallen heb je geen recht op een compensatie. Zo moet je op het ogenblik van de vertraging al in bezit zijn van een geldig vervoersbewijs. Indien de staking veroorzaakt werd door een andere vervoersmaatschappij, zoals de busmaatschappijen De Lijn, TEC en MIVB, worden er ook geen terugbetalingen gedaan, net zoals gevallen waarbij het gaat om overmacht, zoals natuurrampen of extreme weersomstandigheden. Overmacht kan enkel ingeroepen worden bij een vertraging van minstens 15 tot 30 minuten, niet bij vertragingen van minstens 60 minuten. Indien de vertraging minder is dan 60 minuten en je je reis voortzet via een alternatieve trein of route krijg je ook geen compensatie. Ook mensen met gratis vervoersbewijzen, zoals een Jumpbiljet, MTB-kaart of legitimatiebewijs krijgen geen vergoeding.

Een compensatie aanvragen

Indien je recht hebt op een compensatie dien je deze binnen de 15 kalenderdagen aan te vragen. Dit zijn 15 dagen na je reis met vertraging van 60 minuten, na je periode van 6 maanden die start vanaf je eerste vertraging, of na het gebruik van de laatste lijn van je Pass, Kaart, Campus of Halftijdse treinkaart die je met je aanvraag meestuurt. Je kan je compensatie voor vertragingen van minstens 60 minuten online aanvragen. Terugbetalingen voor herhaaldelijke vertragingen moeten via een gepast formulier aangevraagd worden, wat je hier kan terugvinden. Dit formulier kan je via de website van de NMBS, per post of via het loket in het station terugbezorgen.

Welke compensatie

De compensatie die je zal ontvangen varieert van het type vervoerskaart waarover je beschikt. MOBIB- en treinkaarthouders ontvangen de compensatie via hun persoonlijke elektronische portefeuille, waarbij dus saldo opgeladen zal worden. Andere treinreizigers ontvangen de compensatie onder de vorm van waardebonnen, die één jaar geldig zijn. De bonnen zijn op naam, maar je kan ze wel doorgeven.

Stakingen in België

De stakingsdagen rijzen als paddenstoelen uit de grond in België, en ook de NMBS lijkt tegenwoordig meer stakingsdagen dan werkdagen te hebben. Met het gevolg dat er iedere stakingsdag duizenden mensen, die normaal op de trein vertrouwen om zich naar hun werk of school te verplaatsen, weer gestrand zijn in België, of zich tot alternatieve vervoersmiddelen zoals de fiets of de auto (lang leve de ochtendspits op de Brusselse Ring) moeten keren. Waar heb je nu eigenlijk recht op als je trein staakt? Zoals hierboven al vermeld worden er compensaties aangeboden aan reizigers die minstens 60 minuten vertraging hebben opgelopen. Bij stakingen zijn hier echter heel wat voorwaarden aan verbonden. Zo moet je niet rekenen op een terugbetaling wanneer je je treinbiljet aanschafte na de publieke aankondiging van de staking. De NMBS wordt wel geacht bij deze aankondiging de reizigers ook te informeren dat er verstoord treinverkeer zal zijn op deze dag(en). Aangezien de stakingen die dit najaar plaatsvonden allemaal ruim op voorhand werden aangekondigd, hebben alleen mensen die hun treinticket hiervoor al aangeschaft hadden recht op een terugbetaling. Wie een abonnement heeft, kan wel rekenen op een compensatie. De voorwaarde hierbij is wel dat de trein die de reizigers wilde nemen, niet gereden heeft of meer dan 60 minuten vertraging had. Wie dus de autosnelweg trotseerde of zich dapper op zijn fiets begaf omdat ze het verstoorde treinverkeer al zagen aankomen, valt buiten de compensatieregeling indien de trein toch bleek te rijden.

Internationale treinen

Ook als je met de Thalys of Eurostar reist, zijn er bepaalde voorwaarden om compensaties te ontvangen bij vertragingen. Indien een Thalys vertraagd is voor 30, 60 of 120 minuten krijg je een vergoeding aangeboden in de vorm van Thalysbonnen ter waarde van respectievelijk 20, 50 of 100% van de aankoopprijs van het biljet. Indien je de compensatie liever in geld terugkrijgt, kan je rekenen op een terugbetaling van 25% of 50% van de prijs van het ticket voor een vertraging van respectievelijk 60 of 120 minuten. Ook Eurostar biedt vergoedingen aan bij vertragingen: bij een vertraging van 60 tot 119 minuten krijgen reizigers een gratis enkele reis of 50% op de prijs van een heen- en terugreis voor een rit naar keuze op het traject Brussel-Londen of Parijs-Londen. Indien er een verbinding is van 120 minuten tot 299 minuten wordt er een gratis heen- en terugreis aangeboden op het traject waarop u de vertraging opliep. Bij een vertraging van 300 minuten of meer krijgt u niet alleen een gratis heen- en terugreis aangeboden, maar wordt ook het oorspronkelijk traject volledig terugbetaald.

Handige hulpmiddelen

Op de site van de NMBS staan de formules weergegeven waarmee je zelf je compensatie kan berekenen. Verder bestaan er ook een aantal tools die ontwikkeld werden door treinpendelaars die vaak met vertragingen geconfronteerd werden. Zo is er de website Belate.be, die uitrekent wat je vergoeding is, de website treinvertraging.com, die verzameld welke treinvertragingen er hebben plaatsgevonden, en de app Late for Good, waarbij de reiziger de vertragingen moet registreren, en na 20 vertragingen een volledig ingevuld klachtenformulier krijgt dat gewoon gedownload kan worden.